Geen muziekrecensie, maar wel . . .

Foto: CC0 public domain / pixabay / FirmBee

Geen muziekrecensie, maar wel . . .

Wie (ooit) wel eens naar een muziekconcert of muziekoptreden is geweest, weet: je hebt er een goed gevoel bij gehad of niet. Wetenschappelijk kun je het niet bewijzen, maar die muziek is goed of niet, wat anderen er ook van vinden.

Gevoel
Nu is er bij passiemuziek meer aan de hand dan subjectiviteit (de gevoelskwestie). Er zit een boodschap in verborgen, die niemand  begrijpen kan. Onschuldigheid bestraffen en dat nog goed vinden ook, lijkt onmenselijk en totaal onrechtvaardig.

HervormdeKerkKapelle2015Geen recensie
Als het over de Johannes Passion van Bach gaat, die afgelopen zaterdag in de grote kerk van Kapelle klonk, wil ik geen recensie schrijven, maar er wel een paar dingen over schrijven die wellicht iets kunnen toevoegen.

Voortreffelijk
Muziekrecensenten zullen het vast hebben over de voortreffelijkheid van de solisten, de duidelijke stem van de evangelist, de fraaie stem van de sopraan, de opmerkelijke invulling van jongensalt, de homogene klank van het koor, de kundigheid van het orkest en/of de puur uit het hoofd uitvoerende dirigent, maar daar wil ik het niet over hebben.

Balans, dynamiek, timing
Ook gaat het me niet direct over de welklinkende balans tussen koor en orkest, de dynamiek van het muziekstuk, de goede timing in rustpunten tussen de betreffende gedeelten, de exacte tempowisselingen en de goed doordachte afwerking.

Andere manier
Vanuit verschillende oogpunten en oorpunten kun je dit muziekstuk bekijken en beluisteren. Een toehoorder/luisteraar doorleeft het stuk op een andere manier,  als een zanger, als een instrumentalist en zeker als een dirigent.

Niet pikken
Als je een zanger op zijn ziel wil trappen, kun je zeggen, dat er wat aan zijn/haar stem mankeert. Een instrumentalist zal het zeker niet pikken, als je zegt dat hij/zij het instrument niet goed beheerst of begrijpt. En een dirigent zal niet onbewogen blijven, als je stelt, dat hij/zij niet het uiterste uit het muziekstuk zou hebben gehaald.

Goed gevoel
De uitvoering zelf, afgelopen zaterdag: de meeste mensen (wellicht allemaal) hebben er wel een goed gevoel over, dus nogmaals daarover wil ik het niet hebben.

J.S.-Bach-(Bach)-611x397Verrassingen
Vroeg of laat komen bij passiemuziek, en nu met name de Johannes Passion van Bach,  diverse mensen erachter dat dit muziekwerk, dit meesterwerk eigenlijk keer op keer tijdens de uitvoering verrassingen prijs kan geven, die nog niet eerder zijn opgevallen.

Tekstwendingen, symbolieken
Is het de ene keer, dat Bach bij bepaalde woorden en tekstwendingen, ‘toverakkoorden’ gebruikt, dat verschillende handelingen in het verleden gebeuren en plotseling in het heden worden gezet, dan weer dat symbolieken op een kunstige manier verwerkt worden in typische melodische lijnen, harmonieën en in een toepasselijke ritmiek en dynamiek. . .

Authentiek
Of het muziekstuk nu uitgevoerd wordt in authentieke bezetting, met oorspronkelijke instrumenten (uit de componeertijd van Bach) is nog niet zozeer van het allergrootste belang. Een puntje om te overdenken voor een volgende uitvoering is wel het volgende:

Hoofd
Is het misschien te overwegen, dat niet alleen de dirigent de muziek uit het hoofd uitvoert, maar dat ook de solisten (en misschien ook het koor) de uit te voeren muziek zonder papier presenteren? Gaat de muziek niet pas echt leven als er geen papier aan te pas komt?

Tekst
Wat te denken als een soliste (bijvoorbeeld een portierster richting Petrus) nu de tekst richting publiek zingt: “Bist du nicht . . . .”, of als het koor met gebalde vuisten met vuurspuwende ogen skandeert:  “Kreuzige, kreuzige . . . . !” ?

Geen show, maar wel:
De Johannes Passion is zeker geen show, maar heeft wel een persoonlijke en  indringende boodschap, of je dit nu gelooft of niet . . . .

Reacties